Bỏ tiền sửa sang nhà thuê đáng khi chia khoản chi cho số tháng còn ở ra một con số nhỏ so với tiền thuê, và phần lớn món sửa là đồ rời mang theo được như đèn, rèm, kệ, thảm. Nó không đáng khi hợp đồng ngắn, món sửa dính chặt vào tường, hoặc phần sửa thực chất là việc của chủ nhà như chống thấm, điện nước, khoá cửa.
Người đi thuê thường bị kẹt giữa hai suy nghĩ: "nhà của người ta, bỏ tiền làm gì" và "mình sống ở đây mỗi ngày, sao phải chịu khổ". Cả hai đều có lý. Bài này đưa ra một phép tính theo số tháng còn ở, chia các khoản sửa thành ba nhóm theo khả năng mang đi, nói rõ khoản nào nên đề nghị chủ nhà chịu, và vài cách làm căn phòng dễ sống hơn với khoản chi gần như lấy lại được.
Phép tính cốt lõi: chia khoản chi cho số tháng còn ở
Lấy số tiền định chi, trừ phần có thể mang theo hoặc bán lại, rồi chia cho số tháng chắc chắn còn ở. Ví dụ giả định: bạn định sơn lại phòng, thay đèn, mua rèm và kệ, tổng 12 triệu. Rèm, đèn bàn, kệ mang theo được, giả sử giá trị còn lại khoảng 5 triệu. Phần mất hẳn là 7 triệu. Nếu còn ở hai năm, mỗi tháng là khoảng 290 nghìn. Nếu chỉ còn sáu tháng, mỗi tháng là hơn một triệu.
Sau đó đặt con số mỗi tháng cạnh tiền thuê. Nếu nó chỉ bằng một phần nhỏ tiền thuê nhưng làm bạn ngủ ngon hơn, làm việc ở nhà thoải mái hơn, khoản chi rất có lý. Nếu nó gần bằng phần chênh để thuê một căn tốt hơn hẳn, câu hỏi thật sự là có nên chuyển sang căn tốt hơn thay vì sửa căn hiện tại.
Điểm mấu chốt nằm ở chữ "chắc chắn". Hợp đồng một năm, chủ nhà có thể không gia hạn hoặc tăng giá; công việc có thể đổi chỗ. Khi tính, đừng lấy số tháng bạn mong muốn, hãy lấy số tháng hợp đồng còn lại cộng thêm một khoảng bạn khá chắc. Phần lạc quan hơn chỉ là phần thưởng nếu nó xảy ra.
Cuối cùng, tính cả thời gian. Một cuối tuần sơn phòng có thể vui với người thích tự làm, nhưng là gánh nặng với người đang mệt vì công việc. Thời gian cũng là chi phí, nhất là khi bạn sẽ dọn đi.
Ba nhóm khoản sửa theo khả năng mang theo
Nhìn vào cột cuối trước khi chi:
| Nhóm | Ví dụ | Mang theo khi chuyển đi | Thái độ nên có |
|---|---|---|---|
| Đồ rời | Đèn bàn, đèn cây, rèm, thảm, kệ đứng, tủ rời, cây xanh, gương đứng | Có, gần như toàn bộ | Chi thoải mái theo khả năng, coi như sắm đồ cho mình |
| Gắn nhẹ, tháo được | Thanh treo rèm, móc dán, kệ treo vít nhỏ, ổ cắm nối, giấy dán tường loại bóc được | Một phần, có khi phải trả lại hiện trạng | Chi vừa phải, hỏi chủ nhà trước |
| Dính chặt vào nhà | Sơn lại, lát sàn, thay thiết bị vệ sinh, đóng tủ, khoan đục, đi dây | Không | Chỉ khi ở rất lâu hoặc chủ nhà cùng chịu |
Phần lớn cảm giác "nhà mình" đến từ nhóm đầu: ánh sáng ấm, rèm che nắng, một tấm thảm, chỗ cất đồ gọn. Nhóm đầu cũng là nhóm bạn mang sang nhà kế tiếp, nên tiền gần như không mất.
Nhóm cuối mới là nhóm cần tính kỹ. Ngay cả khi sơn lại chỉ tốn ít tiền, hãy đọc hợp đồng xem bạn có phải trả lại màu cũ khi dọn đi không; nếu có, chi phí thật là gấp đôi.
Những món nhỏ đổi cảm giác căn phòng nhiều nhất
Ánh sáng ấm và nhiều điểm sáng. Phòng thuê hay chỉ có một bóng đèn trắng giữa trần, làm căn phòng lạnh và phẳng. Thêm một đèn cây ở góc, một đèn bàn cạnh giường, bóng ánh vàng ấm, căn phòng đổi hẳn không khí mà không phải khoan đục gì. Đây là khoản chi nhỏ nhất cho thay đổi lớn nhất, và mang theo trọn vẹn.
Rèm che nắng đúng hướng. Một tấm rèm dày ở cửa sổ hướng tây làm phòng mát hơn rõ vào buổi chiều, giấc ngủ trưa ngon hơn. Chọn cỡ rèm phổ thông và thanh treo kiểu căng không khoan để dùng lại ở nhà sau.
Chỗ cất đồ có nắp. Phòng thuê thường thiếu tủ, đồ đạc bày ra làm phòng trông bừa dù vừa dọn. Vài hộp đựng có nắp, một kệ đứng nhiều tầng giúp mọi thứ có chỗ, và gọn gàng là thứ tạo cảm giác "nhà mình" nhanh nhất.
Một tấm thảm và vài chậu cây. Thảm che sàn gạch cũ, làm phòng ấm chân; cây xanh làm phòng có sức sống. Cả hai đều mang theo được và ít tốn kém.
Giường và nệm vừa phải. Giấc ngủ là thứ quan trọng nhất trong căn phòng thuê. Nếu nệm của chủ nhà quá cũ, một tấm phủ nệm hay nệm gấp của riêng bạn là khoản chi đi theo bạn qua nhiều căn nhà.
Khoản nào là việc của chủ nhà, không phải của bạn
Thấm dột, rò rỉ nước. Đây là phần kết cấu, ảnh hưởng tới cả căn nhà. Bạn báo và đề nghị chủ nhà sửa; tự bỏ tiền xử lý là trả cho tài sản của người khác, chưa kể có thể làm không triệt để.
Điện, ổ cắm hỏng, dây cũ. Liên quan tới an toàn. Chủ nhà nên chịu; nếu bạn tự gọi thợ, hãy thoả thuận trước bằng tin nhắn để được trừ vào tiền thuê.
Khoá cửa chính. Việc thay ổ khoá khi mới dọn vào là hợp lý vì an toàn, nhưng nên báo chủ nhà và giữ ổ khoá cũ để lắp lại khi chuyển đi nếu được yêu cầu.
Thiết bị đi kèm khi thuê. Điều hoà, bình nóng lạnh, máy giặt có sẵn mà hỏng do hao mòn thường là việc của chủ nhà. Hợp đồng nên ghi rõ; nếu chưa ghi, thoả thuận bằng tin nhắn trước khi sửa.
Nâng cấp lâu dài. Nếu bạn muốn sơn lại, thay sàn, đóng tủ và sẽ ở lâu, hãy đề nghị chủ nhà chia chi phí hoặc giữ giá thuê vài năm. Căn nhà đẹp hơn cũng là lợi ích của chủ nhà khi cho thuê tiếp.
Nói chuyện với chủ nhà: biến khoản sửa thành thoả thuận
Nhiều chủ nhà sẵn lòng chia chi phí hoặc giữ giá nếu người thuê tử tế, trả đúng hạn và đề nghị cụ thể. Thay vì nói chung chung "nhà cũ quá", hãy đưa ra một đề xuất rõ: hạng mục gì, chi phí ước chừng bao nhiêu, ai chịu phần nào, đổi lại điều gì. Ví dụ bạn chịu tiền công sơn, chủ nhà chịu tiền sơn; hoặc bạn tự lo toàn bộ, đổi lại hợp đồng gia hạn thêm hai năm với giá giữ nguyên.
Mọi thoả thuận nên có dấu vết bằng chữ, ít nhất là tin nhắn ghi rõ nội dung và sự đồng ý của chủ nhà. Khi trả nhà, đây là căn cứ để không bị trừ tiền cọc vì "tự ý sửa". Chụp ảnh hiện trạng trước và sau khi sửa cũng là thói quen nên có.
Nếu chủ nhà từ chối mọi đề nghị dù hợp lý, đó cũng là thông tin quý. Nó cho bạn biết khả năng gia hạn lâu dài ở căn này không cao, và khoản tiền nhóm ba, nhóm đồ dính chặt, nên giữ lại cho chỗ ở sau. Khi đó tập trung vào đồ rời là lựa chọn an toàn nhất.
Một mẹo nhỏ: đề nghị vào thời điểm gia hạn hợp đồng, khi cả hai bên đang tính chuyện tiếp tục. Đó là lúc người thuê có tiếng nói nhất.
Dấu hiệu khoản sửa nhà thuê sẽ thành tiếc
Những tình huống sau khiến người thuê thấy mình đã chi nhầm:
- Sửa xong được vài tháng thì chủ nhà báo bán nhà hoặc lấy lại nhà.
- Chi phần lớn vào sơn, sàn, đóng kệ âm tường, còn đèn, rèm, chỗ cất đồ vẫn tạm bợ.
- Không có thoả thuận bằng chữ, đến lúc trả nhà bị yêu cầu hoàn nguyên và trừ cọc.
- Mua đồ đo theo đúng kích thước căn hiện tại như rèm may đo, kệ góc, thảm vừa khít; nhà sau khác kích thước nên không dùng lại được.
- Sửa để chịu đựng một căn nhà có vấn đề không sửa được như ồn, thiếu sáng, ẩm thấp kinh niên; tiền bỏ ra không giải quyết gốc.
Dấu hiệu cuối đáng suy nghĩ nhất. Có những căn mà không khoản sửa nào cứu được; lúc đó tiền nên dành cho việc chuyển đi.
Các dấu hiệu còn lại đều tránh được bằng hai thói quen: hỏi chủ nhà bằng chữ trước khi làm, và ưu tiên đồ rời cỡ phổ thông. Hai thói quen đó biến phần lớn khoản sửa nhà thuê từ tiền mất thành tiền sắm đồ cho chính mình.
Câu tự hỏi trước khi chi tiền cho nhà thuê
Đánh dấu từng câu, rồi nhìn cột nào nhiều hơn:
| Câu hỏi | Nghiêng về nên chi | Nghiêng về giữ tiền |
|---|---|---|
| Mình chắc chắn còn ở bao nhiêu tháng? | Trên một năm, đã gia hạn | Dưới sáu tháng, chưa rõ |
| Món này mang theo được không? | Đồ rời, cỡ phổ thông | Dính tường, đo theo căn này |
| Chủ nhà đã đồng ý bằng chữ chưa? | Có, ghi rõ ai chịu gì | Chưa hỏi |
| Đây có phải việc của chủ nhà? | Không, là tiện nghi riêng | Có, là thấm, điện, kết cấu |
| Sửa có giải quyết được vấn đề gốc? | Có, làm phòng dễ ở hơn rõ | Không, vấn đề nằm ở vị trí, kết cấu |
Nếu phần lớn câu trả lời nằm bên phải, khoản tiền đó có ích hơn khi để dành cho lần chuyển nhà tới.
Ngược lại, nếu bạn chắc ở lâu, chủ nhà hợp tác và món sửa phần lớn là đồ rời, đừng ngại làm cho chỗ ở dễ chịu. Sống trong một căn phòng tối và chật suốt hai năm để tiết kiệm vài triệu cũng là một cái giá.
Câu hỏi thường gặp
Nhà thuê có được tự sơn lại không?
Tuỳ hợp đồng và chủ nhà. Nên hỏi trước bằng tin nhắn, ghi rõ màu sơn và việc có phải sơn lại màu cũ khi trả nhà hay không. Tự ý sơn có thể bị trừ cọc.
Đồ nào nên mua cho nhà thuê để mang theo được?
Đèn bàn, đèn cây, rèm cỡ phổ thông, thảm, kệ đứng, tủ rời lắp ráp, cây xanh, gương đứng. Ưu tiên kích thước phổ biến để dùng lại được ở căn sau.
Chủ nhà không chịu sửa chỗ thấm thì làm sao?
Gửi đề nghị bằng tin nhắn kèm ảnh, nêu ảnh hưởng tới sinh hoạt và đồ đạc. Nếu vẫn không được, cân nhắc thương lượng giảm tiền thuê hoặc chuyển đi khi hết hợp đồng thay vì tự bỏ tiền sửa kết cấu.
Có nên đóng tủ âm tường trong phòng trọ không?
Thường không, trừ khi ở rất lâu và chủ nhà cùng chịu chi phí. Tủ rời, kệ đứng, hộp đựng xếp chồng làm được phần lớn việc tương tự, mang theo được khi chuyển, và không bị yêu cầu tháo dỡ hoàn nguyên lúc trả phòng.
Làm sao để không bị trừ tiền cọc khi đã sửa nhà?
Giữ tin nhắn đồng ý của chủ nhà, chụp ảnh trước và sau khi sửa, hoàn nguyên những gì đã hứa hoàn nguyên. Khi trả nhà, đi kiểm cùng chủ nhà và ghi biên bản ngắn.
Nên sửa nhà thuê hay chuyển sang căn tốt hơn?
So số tiền sửa chia theo tháng với phần chênh tiền thuê của căn tốt hơn. Nếu vấn đề là vị trí, ồn, ẩm hay thiếu sáng, sửa thường không giải quyết được và chuyển nhà là lựa chọn hợp lý hơn.