Tủ đông thứ hai đáng tiền khi nhà bạn thường xuyên có lượng đồ cần trữ lâu vượt quá ngăn đá của tủ lạnh: thịt cá quê gửi lên theo đợt, đồ ăn dặm và sữa trữ đông cho con nhỏ, hàng thực phẩm đông lạnh bán online, hoặc mua theo mùa để dùng dần. Nếu ngăn đá chật chỉ vì đồ cũ bị quên và đồ thừa không ai ăn, tủ đông thứ hai sẽ chỉ là chỗ chứa thêm nhiều đồ bị quên hơn.
Câu hỏi thật là trong ba tháng gần nhất, nhà bạn đã phải bỏ bao nhiêu đồ vì không có chỗ trữ, và bao nhiêu đồ vì trữ quá lâu. Hai con số ấy kể cho bạn biết tủ đông thứ hai giải quyết vấn đề hay sinh thêm vấn đề. Bài đi qua cách đếm đồ, phép tính điện và chỗ đặt, những rủi ro như mất điện, và các phương án rẻ hơn.
Đếm đồ thật sự cần trữ lâu
Trước khi đi xem tủ, dành nửa tiếng làm việc này với ngăn đá hiện có:
- Lấy hết đồ trong ngăn đá ra, xếp trên bàn theo nhóm: thịt, cá, hải sản, đồ ăn chế biến sẵn, đồ ăn dặm, đá, đồ không rõ.
- Với từng túi, ghi ngày cho vào nếu nhớ. Túi nào không nhớ hoặc đã quá ba tháng, để riêng.
- Ước khối lượng mỗi nhóm, và nghĩ xem nhóm nào là đồ nhà bạn chủ động trữ, nhóm nào chỉ là còn thừa.
- Nhìn lại lịch ba tháng: mấy lần tủ tràn, tràn vì đợt đồ quê, vì mua sale, vì làm hàng bán hay vì tích dồn?
- Hỏi thẳng: nếu có thêm một tủ đông, đồ nào sẽ vào đó, trong bao lâu thì ăn hết?
Kết quả thường rơi vào một trong hai kiểu. Kiểu thứ nhất: đồ để riêng vì quá hạn hoặc không nhớ chiếm gần nửa ngăn đá. Lúc này thứ nhà bạn cần là một thói quen xoay vòng, không phải một tủ mới. Kiểu thứ hai: ngăn đá toàn đồ có kế hoạch, ăn đều, nhưng cứ mỗi đợt đồ quê gửi lên là phải nhét chật hoặc gửi nhờ nhà hàng xóm. Lúc này tủ đông có lý do rõ.
Nhiều gia đình làm bài đếm này xong và nhận ra cái họ thiếu là một ngăn đá lớn hơn trong lần thay tủ lạnh tới, chứ không phải một chiếc tủ thứ hai chạy suốt ngày đêm.
Đáng với ai, không đáng với ai
Những nhà dùng hết tủ đông thường có một dòng đồ đông lạnh đều đặn. Gia đình có bố mẹ ở quê nuôi gà, lợn, đánh cá, cứ vài tuần gửi lên một thùng. Gia đình có con nhỏ đang ăn dặm, mẹ trữ sữa, cần chia phần cấp đông nhiều. Người buôn bán nhỏ thực phẩm đông lạnh online, bán hải sản, chả, nem theo đơn. Nhà ở xa chợ, đi siêu thị mỗi tuần hoặc nửa tháng một lần. Với họ, tủ đông giúp giảm hao hụt, giảm số lần đi chợ, và giữ được đồ ngon theo mùa.
Những nhà ít dùng tới là nhà ở gần chợ, quen mua đồ tươi mỗi ngày, ăn ít đồ đông lạnh. Nhà ít người, hay đi vắng dài ngày. Nhà mua vì nghĩ mua số lượng lớn lúc rẻ sẽ tiết kiệm, nhưng chưa từng tính xem mình ăn hết bao lâu. Ở những nhà này, tủ đông thường đầy dần những túi không nhãn, và sau một năm người ta dọn ra cả bao đồ bị cháy lạnh.
Cũng cần nói tới thói quen nấu nướng. Đồ trữ đông lâu ngày, dù an toàn nếu giữ đông liên tục, thường mất dần độ ngon, khô bề mặt, đổi mùi. Người nấu kỹ tính về món ăn tươi có khi trữ được nhưng không muốn ăn đồ trữ lâu, và tủ đông sẽ ít được mở.
Bạn thuộc nhóm nào không phải điều để xấu hổ hay tự hào; nó chỉ cho biết số tiền ấy có quay lại thành bữa ăn hay thành rác.
Bạn trả tiền cho phần nào: kiểu tủ, dung tích, tính năng
Tủ nằm nắp trên. Giữ lạnh tốt khi mở nắp vì khí lạnh nặng nằm lại bên dưới, thường tiết kiệm điện hơn ở cùng dung tích, giá mềm. Nhược điểm là đồ ở đáy khó lấy, dễ bị quên, chiếm nhiều diện tích sàn.
Tủ đứng nhiều ngăn kéo. Dễ sắp xếp, nhìn thấy đồ, chiếm ít sàn. Mất lạnh nhiều hơn mỗi khi mở cửa, giá thường cao hơn.
Dung tích. Lớn hơn không có nghĩa là tốt hơn. Tủ lớn chạy trống tốn điện và khuyến khích trữ nhiều hơn mức ăn hết. Chọn theo số đồ bạn đếm được cộng một phần dư.
Ngăn chuyển đổi đông và mát. Có ích với nhà lúc trữ đông nhiều, lúc cần thêm chỗ mát cho đồ uống dịp Tết, cỗ giỗ.
Phần thêm: báo động cửa, hiển thị nhiệt độ. Báo động khi cửa không đóng kín và hiển thị nhiệt độ đáng giá với tủ đông đặt ở góc ít người qua lại, vì một lần nắp hở qua đêm có thể làm hỏng cả tủ đồ.
Phép tính điện và hao hụt: tủ có tự trả tiền cho mình không
Tủ đông chạy liên tục cả năm, nên điện là chi phí thường xuyên lớn nhất. Đối lại là phần tiết kiệm từ việc ít bỏ đồ hỏng, mua theo mùa, ít đi chợ. Bảng dưới là ví dụ giả định, bạn thay số nhà mình vào.
| Khoản mỗi năm (ví dụ giả định) | Nhà có dòng đồ quê đều | Nhà mua dự trữ không kế hoạch |
|---|---|---|
| Tiền điện tủ đông | khoảng một triệu | khoảng một triệu |
| Đồ quê không phải bỏ, không phải biếu bớt | tiết kiệm đáng kể | không có |
| Mua theo mùa, mua số lượng lúc giá tốt | có | có, nhưng hay mua quá mức ăn |
| Đồ bỏ đi vì trữ quá lâu | ít nếu xoay vòng | nhiều |
| Số lần đi chợ giảm | có | không rõ |
| Kết quả | tủ thường tự trả tiền trong vài năm | tủ thành khoản chi thêm |
Con số tiền điện trong ví dụ chỉ để minh hoạ cách nghĩ; mức thật xem trên tem năng lượng của tủ và giá điện bậc thang nhà bạn đang chịu, vì tủ chạy thêm có thể đẩy cả hoá đơn lên bậc cao hơn.
Phần tiết kiệm khó đo nhất là giá trị của đồ quê. Một thùng thịt nhà nuôi, cá đồng tự đánh không mua được ở chợ, giữ được để ăn dần cả tháng, với nhiều gia đình đó là lý do đủ, chẳng cần phép tính.
Chỗ đặt, mất điện và những rủi ro đi kèm
Trước khi mua, kiểm những điểm sau:
- Chỗ đặt khô ráo, thoáng, không nắng chiếu trực tiếp, có khoảng hở để toả nhiệt. Đặt dưới gầm cầu thang kín, gara nóng làm tủ chạy nặng hơn.
- Ổ điện riêng có tiếp địa, không dùng chung ổ kéo dài với thiết bị khác.
- Mất điện: tủ đóng kín giữ lạnh được một khoảng thời gian, càng đầy giữ càng lâu. Không mở tủ trong lúc mất điện. Vùng hay cúp điện dài cần tính trước phương án.
- Tiếng ồn: máy nén chạy cả đêm, đặt gần phòng ngủ có thể gây khó chịu.
- Trẻ nhỏ: tủ nằm nắp nặng, trẻ có thể kẹp tay hoặc trèo vào. Chọn tủ có khoá, dặn trẻ không chơi quanh tủ.
- Nhãn và ngày: không ghi ngày trên túi là con đường ngắn nhất tới đồ bị quên.
Về an toàn thực phẩm, thời gian trữ đông khuyến nghị khác nhau theo loại thực phẩm. Tham khảo hướng dẫn an toàn thực phẩm của cơ quan y tế, và không rã đông rồi cấp đông lại thịt cá sống nhiều lần.
Một thói quen nhỏ giúp tủ đông thứ hai luôn có ích: dán một tờ giấy ghi đồ trong tủ lên nắp, lấy gì ra thì gạch đi. Đó là cách đơn giản nhất để đồ cũ được ăn trước.
Phương án rẻ hơn lấy phần lớn lợi ích
Dọn và xoay vòng ngăn đá hiện có. Chia đồ theo phần ăn một bữa, túi dẹt xếp đứng như sách, ghi ngày. Nhiều nhà thấy ngăn đá rộng ra gần gấp rưỡi chỉ nhờ đổi cách gói.
Thay tủ lạnh có ngăn đá lớn hơn khi tủ cũ hết đời. Nếu tủ lạnh đang dùng sắp tới lúc thay, chọn tủ có ngăn đá lớn hoặc ngăn chuyển đổi, gộp hai nhu cầu vào một máy.
Tủ đông nhỏ. Nếu đồ cần trữ chỉ nhiều hơn ngăn đá một chút, tủ đông dung tích nhỏ rẻ hơn, tốn ít điện và ít chỗ.
Nhờ bố mẹ chia đợt gửi. Nghe đơn giản, nhưng với nhà nhận đồ quê, gửi ít hơn, nhiều đợt hơn, giảm hẳn áp lực trữ.
Mua số lượng theo đúng sức ăn. Mua sale chỉ tiết kiệm khi ăn hết trước khi đồ mất ngon. Tính trước số tuần cần để dùng hết.
Câu tự hỏi trước khi trả tiền cho tủ đông thứ hai
Năm câu quyết định:
- Sau khi dọn đồ quá hạn và sắp xếp lại, ngăn đá hiện có còn thiếu bao nhiêu?
- Nhà bạn có dòng đồ cần trữ lâu đều đặn không, từ đâu, bao lâu một lần?
- Đồ cho vào tủ đông sẽ được ăn hết trong bao lâu, và ai sẽ theo dõi?
- Có chỗ đặt khô ráo, thoáng, có ổ điện riêng, không làm phiền giấc ngủ không?
- Tiền điện mỗi năm của tủ có nhỏ hơn số tiền đồ ăn bạn đỡ phải bỏ, đỡ phải mua lại không?
Dòng đồ đều, có người theo dõi, có chỗ đặt: tủ đông thứ hai là khoản chi tự trả tiền cho mình. Chỉ để chứa thêm thì nên bắt đầu bằng một buổi dọn ngăn đá và thử một tháng.
Nếu sau một tháng sống với ngăn đá đã dọn mà vẫn phải gửi nhờ đồ sang nhà người thân mỗi đợt đồ quê về, đó là bằng chứng rõ nhất rằng nhà bạn cần thêm chỗ. Lúc ấy chọn dung tích theo đúng lượng đồ bạn đã đếm, cộng thêm một phần nhỏ cho dịp Tết và giỗ chạp.
Câu hỏi thường gặp
Gia đình có nên mua tủ đông không?
Nên khi nhà có lượng đồ cần trữ lâu đều đặn như thịt cá quê gửi, đồ ăn dặm, hàng bán online. Nếu ngăn đá chật chỉ vì đồ cũ bị quên, nên dọn và sắp xếp lại trước, thường thấy không cần thêm tủ.
Tủ đông nằm hay tủ đông đứng tốt hơn?
Tủ nằm giữ lạnh tốt khi mở nắp, thường tiết kiệm điện hơn và giá mềm, nhưng đồ dưới đáy khó lấy. Tủ đứng dễ sắp xếp, ít chiếm sàn, mất lạnh nhiều hơn khi mở cửa. Chọn theo chỗ đặt và thói quen lấy đồ.
Tủ đông có tốn điện không?
Tủ chạy liên tục cả năm nên là khoản điện thường xuyên. Mức cụ thể xem trên tem năng lượng của tủ. Đặt tủ nơi thoáng mát, đóng nắp kín, không để tủ trống quá nhiều giúp giảm điện.
Mất điện thì đồ trong tủ đông giữ được bao lâu?
Tủ đóng kín và đầy giữ lạnh lâu hơn tủ vơi. Không mở tủ trong lúc mất điện. Thời gian cụ thể khác nhau theo tủ, xem hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu đồ đã rã đông hoàn toàn, tham khảo hướng dẫn an toàn thực phẩm trước khi dùng.
Đồ trữ đông để được bao lâu?
Giữ đông liên tục thì an toàn lâu hơn, nhưng chất lượng giảm dần theo thời gian, mỗi loại thực phẩm có khuyến nghị riêng. Ghi ngày trên túi, ăn đồ cũ trước, không rã đông rồi cấp đông lại thịt cá sống nhiều lần.
Có nên mua tủ đông để mua thực phẩm giá rẻ số lượng lớn?
Chỉ đáng khi bạn tính trước số tuần cần để ăn hết và ăn hết trước khi đồ mất ngon. Nếu không, phần tiết kiệm từ giá rẻ bị bù bởi đồ bỏ đi và tiền điện.