Giá trị bán lại là số tiền bạn lấy lại được khi không dùng món đồ nữa, và nó làm giá thật của món đồ thấp hơn giá mua. Món giữ giá tốt thường là thứ bền, ít lỗi thời, có nhiều người muốn mua lại và dễ kiểm tra tình trạng: xe phổ thông, đồ gỗ tốt, dụng cụ cơ khí, nhạc cụ. Món mất giá nhanh là thứ đổi đời liên tục, đã qua tay là mất bảo hành, hoặc mang dấu ấn riêng của người dùng: đồ công nghệ đời mới, quần áo, đồ đặt làm theo kích thước.
Bài này giải thích vì sao có món vừa mở hộp đã mất một phần lớn giá, cách tính phần bán lại vào phép tính đáng tiền mà không tự lừa mình, và những thói quen nhỏ giúp đồ của bạn bán được giá hơn khi tới lúc. Mọi tỉ lệ trong bài đều là ước lượng minh hoạ, không phải giá thị trường.
Vì sao món vừa mở hộp đã mất giá
Khoảnh khắc món đồ rời cửa hàng, nó chuyển từ hàng mới sang hàng đã qua sử dụng, dù bạn chưa dùng lần nào. Người mua lại không có cách nào chắc chắn món đồ còn nguyên vẹn, không biết bạn đã làm rơi chưa, có lỗi ngầm không. Để bù cho rủi ro đó, họ chỉ trả thấp hơn đáng kể so với hàng mới, nhất là khi hàng mới vẫn còn bán đầy ngoài cửa hàng với bảo hành đầy đủ.
Thứ hai là phần tiền bạn trả cho cảm giác mới. Hộp nguyên niêm, mùi đồ mới, được là người đầu tiên dùng, tất cả có giá khi mua nhưng không ai trả lại phần đó khi bạn bán. Thứ ba là bảo hành và hậu mãi: nhiều sản phẩm chỉ bảo hành cho người mua đầu tiên hoặc khó chuyển bảo hành, nên người mua sau phải tự chịu rủi ro.
Cuối cùng là chi phí giao dịch. Bán đồ cũ tốn thời gian chụp ảnh, đăng tin, trả lời người hỏi, gặp người xem hàng, mặc cả. Nếu bán qua cửa hàng thu mua, họ cần chừa phần lời của họ. Tất cả những thứ này khiến số tiền thật về tay bạn thấp hơn giá bạn nghĩ món đồ đáng được.
Hiểu ba lý do này giúp bạn đoán món nào mất giá nhanh. Món càng khó kiểm tra, càng phụ thuộc bảo hành, càng nhiều hàng mới rẻ đi liên tục thì càng mất giá mạnh ngay khi mở hộp.
Nhóm món giữ giá và nhóm món mất giá nhanh
Bảng dưới là cách nhìn chung theo đặc điểm, không gắn với hãng hay đời máy nào. Tỉ lệ giữ giá chỉ là ước lượng minh hoạ, thực tế còn tuỳ tình trạng, thời điểm và nơi bán:
| Nhóm món | Vì sao giữ hoặc mất giá | Mức giữ giá ước lượng sau 2–3 năm |
|---|---|---|
| Xe máy, ô tô phổ thông nhiều người dùng | nhiều người muốn mua, dễ kiểm tra, phụ tùng sẵn | khá, thường còn hơn một nửa |
| Đồ gỗ tốt, bàn ghế chắc chắn | bền, ít lỗi thời, nhưng nặng khó vận chuyển | trung bình, tuỳ mẫu và tình trạng |
| Dụng cụ cơ khí, đồ nghề thợ | bền, thợ luôn cần, dễ thử | khá |
| Nhạc cụ dòng phổ biến | người học luôn tìm đồ cũ, ít đổi đời | khá nếu được giữ tốt |
| Điện thoại, máy tính đời mới | đời sau ra đều đặn, pin xuống cấp | thấp, tụt mạnh năm đầu |
| Tivi, điện máy lớn | nặng, khó vận chuyển, công nghệ đổi nhanh | thấp |
| Quần áo, giày dép thường | dấu ấn người dùng, khó bán | rất thấp |
| Đồ đặt làm theo kích thước, rèm, tủ âm tường | chỉ vừa với nhà bạn | gần như bằng không |
Bảng cho thấy một quy luật: món càng phổ thông, càng bền, càng dễ kiểm tra thì càng giữ giá. Món càng cá nhân, càng công nghệ cao, càng khó di chuyển thì càng mất giá nhanh.
Một số món như đồng hồ, túi xách, đồ hiệu có giá trị bán lại rất khác nhau tuỳ dòng và tuỳ tình trạng, và thị trường đồ cũ của chúng có nhiều hàng giả. Đừng coi chúng là thứ chắc chắn giữ giá khi tính, và càng không coi là một cách giữ tiền.
Những thứ làm giá bán lại tụt mạnh mà ít người để ý
Mất hộp, mất phụ kiện, mất hoá đơn. Với đồ điện tử và đồ hiệu, hộp và hoá đơn mua hàng giúp người mua yên tâm về nguồn gốc. Thiếu chúng, giá bán có thể tụt thêm một khoản đáng kể. Cất hộp cẩn thận là việc nhỏ đổi được tiền thật sau này.
Độ mới, sửa chữa ngoài, thay linh kiện. Món đã qua tay thợ ngoài hoặc thay linh kiện không chính hãng thường bị nghi ngại và trả giá thấp. Nếu có ý bán lại, ưu tiên sửa ở nơi có giấy tờ rõ ràng.
Độ chế, dán, khắc theo ý riêng. Xe độ, máy dán đề can, đồ khắc tên làm món đồ hợp với bạn nhưng thu hẹp người muốn mua lại. Phần tiền bỏ ra cho độ chế gần như không bao giờ lấy lại được.
Màu sắc, kích cỡ quá riêng. Một chiếc sofa màu lạ, một chiếc xe màu hiếm có thể đẹp với bạn nhưng ít người muốn. Màu phổ thông, kích cỡ phổ thông thường dễ bán hơn.
Thời điểm bán. Bán ngay trước khi đời mới ra thường được giá hơn bán ngay sau. Đồ mùa nào bán mùa ấy, như xe đạp trước mùa khô, máy sưởi trước mùa lạnh.
Mùi và dấu vết sử dụng. Mùi thuốc lá, lông thú cưng, vết trầy xước, vết ố làm người mua ngại ngay từ lúc xem. Giữ món đồ sạch sẽ là cách rẻ nhất để giữ giá.
Tính phần bán lại vào giá thật: một ví dụ
Giả sử bạn cân nhắc hai món cùng giá ba mươi triệu, cùng dùng ba năm. Các tỉ lệ là giả định để minh hoạ cách tính:
| Khoản | Món giữ giá tốt | Món mất giá nhanh |
|---|---|---|
| Giá mua (giả định) | 30 triệu | 30 triệu |
| Giá bán lại sau 3 năm (giả định) | 16 triệu | 7 triệu |
| Trừ chi phí và thời gian bán | 1 triệu | 1 triệu |
| Tiền thật về tay | 15 triệu | 6 triệu |
| Chi phí thật cho 3 năm dùng | 15 triệu | 24 triệu |
| Mỗi năm dùng | 5 triệu | 8 triệu |
Cùng giá mua, nhưng món giữ giá tốt trong ví dụ này rẻ hơn gần một nửa khi tính chi phí thật mỗi năm. Đây là lý do nhiều người chọn món phổ thông, bền, dễ bán lại cho những thứ họ biết sẽ thay sau vài năm.
Nhưng phép tính chỉ đúng nếu bạn thật sự sẽ bán. Nhiều người tính giá bán lại cho đẹp con số rồi cuối cùng cho người quen, để trong kho, hoặc dùng tới lúc hỏng hẳn. Nếu bạn thuộc nhóm đó, hãy đặt giá bán lại bằng không trong phép tính.
Khi nào giá trị bán lại không quan trọng
Giá trị bán lại chỉ quan trọng khi bạn có ý thay món đồ sau một thời gian. Nếu bạn định dùng tới khi hỏng hẳn, như nhiều người dùng tủ lạnh, máy giặt, bàn ghế cả chục năm, thì chuyện món đó giữ giá hay không gần như không ảnh hưởng. Lúc đó độ bền và chi phí sửa chữa quan trọng hơn nhiều.
Với đồ dùng cá nhân như quần áo, giày, nệm, gối, đồ chăm sóc cá nhân, giá trị bán lại gần như bằng không và cũng không nên là tiêu chí chọn. Hãy chọn theo độ vừa vặn, độ dễ chịu và số lần dùng.
Với quà tặng, kỷ vật, đồ gắn với kỷ niệm, giá trị bán lại không liên quan. Một chiếc đồng hồ của bố để lại không có giá theo thị trường đồ cũ, mà theo những gì nó gợi nhớ.
Còn một trường hợp nữa: khi món giữ giá tốt lại đắt hơn hẳn và bạn chỉ có đủ tiền cho món thường. Đừng vì giá bán lại mà kéo căng ngân sách hôm nay. Tiền bán lại là tiền của ba năm sau, không giúp gì cho tháng tới.
Thói quen nhỏ giúp đồ bán được giá khi tới lúc
Nếu bạn là người hay đổi đồ, vài thói quen dưới đây không tốn mấy công nhưng có thể giữ thêm một phần đáng kể giá trị:
- Cất hộp, phụ kiện đi kèm, hoá đơn và phiếu bảo hành ở một chỗ cố định ngay từ ngày mua.
- Dùng ốp, miếng dán, tấm lót cho đồ dễ trầy ngay từ đầu, không đợi trầy rồi mới che.
- Ghi lại lịch bảo dưỡng, sửa chữa, nhất là với xe cộ, kèm phiếu của nơi sửa.
- Hạn chế độ chế, khắc dán khó gỡ nếu biết mình sẽ bán lại sau vài năm.
- Vệ sinh kỹ và chụp ảnh dưới ánh sáng tự nhiên khi đăng bán, mô tả thật cả chỗ trầy.
- Bán trước khi món đồ quá cũ, đừng đợi tới lúc chập chờn mới bán.
- Xoá sạch dữ liệu cá nhân, đăng xuất tài khoản trên đồ điện tử trước khi giao.
Mô tả thật lỗi nhỏ có vẻ làm giảm giá, nhưng thực tế giúp bán nhanh hơn và tránh bị trả lại hay mặc cả lúc gặp mặt. Người mua đồ cũ thường đánh giá cao người bán thẳng thắn.
Và nhớ rằng mục tiêu chính vẫn là dùng món đồ cho tốt. Đừng vì sợ mất giá mà nâng niu tới mức không dám dùng, khi đó bạn đã đánh mất chính lý do mua nó.
Mua đồ đã qua một đời chủ: tận dụng chính đường mất giá
Nếu món mất giá mạnh nhất trong một hai năm đầu, thì người mua sau được hưởng chính khoản mất giá đó. Mua một món đã qua tay một người chủ, còn tốt, còn giấy tờ, nghĩa là để người khác chịu phần tụt giá nặng nhất, còn bạn dùng phần đời bền nhất của món đồ. Với xe phổ thông, đồ gỗ, dụng cụ, nhạc cụ, đây là cách nhiều người dùng đồ tốt mà không trả giá đồ mới.
Đổi lại là rủi ro và công sức. Bạn phải tự kiểm tra hoặc nhờ người rành kiểm tra, chấp nhận không có hoặc chỉ còn ít bảo hành, và có thể gặp hàng đã sửa ngầm, hàng không rõ nguồn gốc. Với đồ điện tử, pin và linh kiện hao mòn khó thấy bằng mắt, nên phần lợi có khi không bù được phần rủi ro.
Một cách nghĩ đơn giản: món nào bạn tự kiểm được tình trạng trong mười phút, có người bán rõ ràng, có giấy tờ, thì đồ cũ thường đáng cân nhắc. Món nào khó kiểm, dễ hỏng ngầm, hoặc liên quan tới an toàn như mũ bảo hiểm, ghế ngồi ô tô cho trẻ, thì nên mua mới. Và dù mua cũ, vẫn nên tự hỏi mình có cần món đó không trước khi mừng vì giá rẻ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao món đồ mới mua đã mất giá nhiều khi bán lại?
Vì người mua lại không chắc tình trạng món đồ, thường mất bảo hành, trong khi hàng mới vẫn bán đầy với bảo hành đầy đủ. Bạn cũng không lấy lại được phần tiền đã trả cho cảm giác mới và chi phí bán hàng.
Món nào thường giữ giá tốt?
Những món phổ thông, bền, ít lỗi thời, dễ kiểm tra và có nhiều người muốn mua lại, như xe phổ thông, dụng cụ cơ khí, nhạc cụ dòng phổ biến, đồ gỗ chắc chắn. Mức giữ giá cụ thể còn tuỳ tình trạng và thời điểm bán.
Có nên tính giá bán lại khi quyết định mua không?
Nên, nếu bạn thật sự là người hay đổi đồ sau vài năm. Nếu bạn quen dùng tới hỏng hoặc hay cho người quen, hãy coi giá bán lại bằng không để phép tính không đẹp hơn thực tế.
Giữ hộp và hoá đơn có giúp bán được giá hơn không?
Có, nhất là với đồ điện tử và đồ có giá trị. Hộp, phụ kiện và hoá đơn giúp người mua yên tâm về nguồn gốc, thiếu chúng giá bán thường thấp hơn và khó bán hơn.
Đồ hiệu, đồng hồ có phải là cách giữ tiền không?
Không nên coi như vậy. Giá bán lại của chúng rất khác nhau tuỳ dòng, tình trạng và thời điểm, thị trường đồ cũ lại có nhiều hàng giả. Hãy mua vì thích dùng, không vì nghĩ sau này bán được giá.
Độ xe, dán đề can có làm giảm giá bán lại không?
Thường có. Độ chế và trang trí theo ý riêng thu hẹp số người muốn mua lại, và tiền bỏ ra cho phần đó gần như không lấy lại được. Nếu định bán sau vài năm, nên hạn chế những thay đổi khó gỡ.