XungDang.comXứng Đáng
Cách tự tính một món có đáng tiền

Chi phí mỗi lần sử dụng là gì: cách tính để biết món đắt có thật sự đắt

Chi phí mỗi lần sử dụng là tổng tiền thật của món đồ chia cho số lần bạn dùng nó. Cách tính đúng, các khoản hay bị quên và vì sao món rẻ có khi đắt nhất.

A pair of well-worn leather work shoes beside a brand new pair still in tissue paper on a wooden floor, soft window daylight, Vietnamese home entryway

Chi phí mỗi lần sử dụng là tổng số tiền thật bạn bỏ ra cho một món đồ, gồm giá mua, khoản đi kèm và sửa chữa, trừ đi tiền bán lại nếu có, rồi chia cho số lần bạn thật sự dùng nó. Con số này cho thấy một món đắt dùng hằng ngày thường rẻ hơn một món rẻ hiếm khi dùng, và giúp bạn so những thứ khác hẳn nhau trên cùng một thước đo.

Phép chia thì ai cũng làm được. Phần khó là ước đúng số lần dùng và không bỏ sót khoản chi đi kèm. Bài đi qua từng vế của phép tính, kèm ví dụ bằng số tròn giả định, rồi nêu những chỗ phép tính này dễ đánh lừa chính người tính.

Công thức đơn giản và vì sao nó hữu ích

Công thức gọn trong một dòng: lấy giá mua cộng các khoản đi kèm trong suốt thời gian dùng, trừ tiền bán lại lúc không dùng nữa, rồi chia cho số lần dùng. Nếu một chiếc áo khoác giá một triệu hai, mặc mỗi mùa lạnh khoảng bốn mươi lần trong ba năm, giặt khô thêm ba trăm nghìn, thì mỗi lần mặc khoảng mười hai nghìn đồng. Một chiếc áo khoác bốn trăm nghìn mặc được mười lần rồi bai dáng thì mỗi lần mặc là bốn mươi nghìn đồng.

Điểm hữu ích nhất của con số này là nó đưa giá về đúng nơi bạn trải nghiệm món đồ: từng lần dùng. Lúc trả tiền, ta cảm nhận một khoản lớn rơi khỏi ví một lần. Nhưng lúc dùng, ta nhận lại lợi ích từng chút một, từng buổi sáng, từng chuyến đi. Chia ra theo lần dùng giúp hai cảm nhận đó nói cùng một thứ tiếng.

Con số cũng giúp so những thứ không cùng loại. Một chiếc máy pha cà phê, một thẻ tập, một khoá học trực tuyến khác nhau hoàn toàn, nhưng khi quy về mỗi lần dùng tốn bao nhiêu, bạn có thể hỏi: mình đang trả bao nhiêu cho mỗi buổi sáng có cà phê, mỗi buổi tập, mỗi giờ học. Từ đó dễ thấy khoản nào đang đáng, khoản nào đang chảy đi mà không mang lại mấy.

Nó không thay được mọi phán đoán. Có những món dùng ít mà vẫn quan trọng, như bình chữa cháy hay bộ sơ cứu, vì giá trị của chúng nằm ở lần duy nhất cần tới. Với những món đó, chi phí mỗi lần dùng không phải thước đo đúng.

Vế thứ nhất: tổng tiền thật, không chỉ giá trên tem

Khoản để bắt đầu dùng được. Phí lắp đặt, phụ kiện bắt buộc, ốp lưng, bao da, kệ để, dây cáp. Một chiếc tivi to có khi cần thêm kệ mới, một chiếc xe đạp cần mũ, đèn, khoá. Những thứ này hay được coi là chuyện nhỏ nhưng cộng lại có khi bằng một phần năm giá món chính.

Khoản để duy trì. Điện, nước, xăng, vật tư tiêu hao, lõi lọc, mực in, phí bảo dưỡng định kỳ, phí gửi xe. Món càng chạy bằng điện hoặc nhiên liệu thì khoản này càng lớn, và nó kéo dài suốt đời món đồ chứ không dừng ở ngày mua.

Khoản sửa chữa có thể xảy ra. Không cần đoán chính xác. Chỉ cần hỏi người đang dùng món tương tự: trong ba năm đầu thường hỏng gì, sửa hết khoảng bao nhiêu. Với đồ điện tử và xe cộ, khoản này luôn phải có mặt trong phép tính.

Thời gian và công sức của bạn. Có những món bắt bạn mất thời gian: lắp ráp, vệ sinh, cập nhật, chờ bảo hành. Nếu một chiếc máy tốn mỗi tuần một giờ chăm sóc, đó cũng là một phần giá của nó, dù không trả bằng tiền.

Tiền bán lại, nếu có. Khi không dùng nữa, nhiều món còn bán được: xe, điện thoại, đồ nội thất gỗ tốt, máy ảnh. Phần thu lại này trừ vào tổng chi phí. Nhưng chỉ tính nếu bạn thật sự là người hay bán đồ cũ, nhiều người tính rồi cuối cùng để món đó trong góc nhà.

Vế thứ hai: số lần dùng thật, đo chứ không đoán

Chỗ phép tính hay sai nhất là ước số lần dùng theo mong muốn. Ai mua thẻ tập cũng nghĩ mình đi ba buổi mỗi tuần, ai mua máy làm bánh cũng nghĩ cuối tuần nào cũng làm. Bảng dưới đưa ra cách đo thay cho cách đoán, với các ví dụ giả định:

MónCách đoán hay gặpCách đo thực tế hơnSố lần nên dùng để tính
Thẻ tập cả nămba buổi mỗi tuầnxem số buổi bạn đi trong ba tháng gần nhấtsố buổi thật nhân bốn
Máy làm bánhmỗi cuối tuầnđếm số lần nướng bánh bằng lò thường năm quagấp đôi số đó là cao
Máy ảnh rờimọi chuyến điđếm chuyến đi năm ngoái có mang máy cũsố chuyến đó
Xe đạp thể thaomỗi sángthử dậy sớm đi bộ hai tuần liên tụcsố buổi đi được chia đôi
Áo vest đắtmỗi dịp quan trọngđếm dịp cần mặc vest trong năm quađúng số đó

Nguyên tắc chung là lấy hành vi đã có làm gốc chứ không lấy kế hoạch. Nếu bạn chưa từng làm việc đó đều đặn, món đồ mới hiếm khi biến bạn thành người làm đều đặn. Nó có thể là cú hích, nhưng cú hích thường hết lực sau vài tuần.

Một mẹo nhỏ: nếu không có số liệu cũ, hãy thử làm việc đó bằng đồ đi mượn hoặc đồ đi thuê trong hai tuần, rồi đếm. Hai tuần thử thật cho số liệu tốt hơn mọi dự định.

Vì sao món rẻ có khi là món đắt nhất

Khi chia theo số lần dùng, có một nghịch lý hay gặp: món rẻ hỏng nhanh hoặc khó dùng nên ít được dùng, khiến mỗi lần dùng đắt hơn món tốt. Đôi giày rẻ đau chân bạn đi ba lần rồi cất, mỗi lần đi tốn nhiều hơn đôi giày đắt gấp ba mà bạn đi hằng ngày hai năm. Chiếc ghế rẻ làm đau lưng khiến bạn chuyển sang ngồi sofa làm việc, và chiếc ghế gần như không được dùng.

Nghịch lý này đúng nhất với những thứ bạn chạm vào hằng ngày: giày đi làm, nệm, gối, ghế làm việc, dao bếp, chảo, túi đeo đi làm, bàn phím. Với nhóm này, chênh lệch về độ bền và độ dễ chịu lớn, số lần dùng cao, nên món tốt hơn thường thắng trong phép chia.

Nhưng đừng biến nghịch lý thành lời biện hộ cho mọi món đắt. Với những thứ dùng ít, như đồ cắm trại cho một chuyến đi mỗi năm, váy dự tiệc mặc hai lần, dụng cụ sửa nhà dùng một mùa, món rẻ vừa đủ thường là lựa chọn hợp lý hơn. Đắt hơn chỉ đáng khi phần đắt thêm biến thành nhiều lần dùng hơn hoặc dùng lâu năm hơn.

Một cách kiểm nhanh: hỏi xem nếu mua bản rẻ, mình có dùng nó với tần suất y như bản đắt không. Nếu có, bản rẻ đáng hơn. Nếu bản rẻ khiến bạn dùng ít đi rõ rệt vì khó chịu hoặc hay hỏng, phép chia sẽ nghiêng về bản tốt.

Một ví dụ tính đầy đủ từ đầu tới cuối

Giả sử bạn đang cân nhắc một chiếc ghế làm việc, có hai lựa chọn. Các con số là giả định để minh hoạ cách tính, bạn thay bằng số của mình:

KhoảnGhế bản thườngGhế bản tốt
Giá mua (giả định)1,5 triệu6 triệu
Thời gian dùng ước tính2 năm, rồi lún đệm, gãy tay vịn7 năm
Sửa chữa, thay bánh xe300 nghìn500 nghìn
Bán lại khi thôi dùnggần như khôngkhoảng 1 triệu
Tổng tiền thật1,8 triệu5,5 triệu
Số ngày ngồi thậtkhoảng 400 ngàykhoảng 1.500 ngày
Mỗi ngày ngồikhoảng 4.500 đồngkhoảng 3.700 đồng

Trong ví dụ này, ghế tốt rẻ hơn tính theo ngày, nhưng chỉ khi ba điều kiện đúng: bạn làm việc tại bàn đều đặn, bạn dùng nó đủ bảy năm, và ghế thường thật sự xuống cấp sau hai năm. Đổi một điều kiện, ví dụ bạn chỉ làm tại nhà hai ngày mỗi tuần, kết quả có thể đảo chiều.

Đó là lý do phải tự tính với số của mình chứ không lấy kết luận từ bài đánh giá. Cùng một chiếc ghế, với người này là món đáng nhất trong nhà, với người kia là đồ trang trí đắt tiền.

Những chỗ phép tính chi phí mỗi lần dùng dễ đánh lừa người tính

Phép tính đơn giản nên rất dễ bị bẻ cong theo ý mình. Hãy cảnh giác với các thói quen sau:

  • Kéo dài thời gian dùng một cách lạc quan: điện thoại tính năm năm trong khi bạn quen đổi máy sau hai năm.
  • Tính cả những lần dùng không cần món đó: đi bộ ra chợ đầu ngõ cũng tính là một lần dùng xe mới.
  • Bỏ qua chi phí cơ hội: chia nhỏ ra thấy rẻ, nhưng tổng số tiền vẫn phải bỏ ra một lần, có thể lấy từ quỹ dự phòng.
  • Coi giá trị bán lại là chắc chắn, trong khi món đồ có thể lỗi mốt, hỏng, hoặc bạn không bao giờ rao bán.
  • Dùng phép tính để biện minh sau khi đã quyết mua, thay vì tính trước rồi mới quyết.
  • So với một món quá tệ để món định mua trông có vẻ hợp lý.

Cách giữ phép tính trung thực là cho người khác xem. Người bạn đời, người bạn thân hay một người trong nhà sẽ nhanh chóng hỏi lại: anh thật sự đạp xe mỗi sáng à, chị có chắc giữ điện thoại năm năm không. Những câu hỏi đó kéo con số về gần thực tế.

Và cũng nhớ rằng chi phí mỗi lần dùng chỉ là một trong vài cách nhìn. Nó nói món đó rẻ hay đắt theo cách bạn dùng, không nói bạn có cần món đó không. Câu hỏi cần hay không vẫn phải đặt riêng.

Dùng con số này sau khi đã mua

Chi phí mỗi lần dùng không chỉ hữu ích lúc quyết định. Sau khi đã mua, nó có thể giúp bạn dùng món đồ nhiều hơn. Khi biết thẻ tập đang tốn bạn hai trăm nghìn mỗi buổi vì đi quá ít, nhiều người tự thấy cần đi thêm để con số đó hạ xuống. Đây là cách biến cảm giác tiếc tiền thành động lực, thay vì để nó gặm nhấm.

Nó cũng giúp ra quyết định khi món đồ bắt đầu hỏng. Một chiếc máy giặt mười năm tuổi cần sửa một khoản bằng một phần ba giá máy mới. Nếu bạn ước còn dùng được ba bốn năm nữa, tính theo lần dùng thì sửa vẫn có lợi. Nếu máy đã chập chờn nhiều lần, có khi thay mới hợp lý hơn.

Cuối cùng, ghi lại số lần dùng thật của vài món lớn trong nhà là dữ liệu quý cho những lần mua sau. Bạn sẽ biết mình là người dùng đồ kỹ hay hay bỏ dở, món loại nào bạn thật sự dùng, món loại nào bạn chỉ thích mua. Biết mình là bước đầu của việc chi tiền cho đúng.

Câu hỏi thường gặp

Chi phí mỗi lần sử dụng tính như thế nào?

Lấy giá mua cộng các khoản đi kèm như lắp đặt, phụ kiện, điện nước, bảo dưỡng, sửa chữa trong suốt thời gian dùng, trừ tiền bán lại nếu có, rồi chia cho số lần bạn thật sự dùng món đó.

Làm sao ước số lần dùng cho chính xác?

Lấy hành vi đã có làm gốc, không lấy kế hoạch. Xem bạn đã làm việc đó bao nhiêu lần trong năm qua, hoặc thử bằng đồ mượn, đồ thuê trong hai tuần rồi đếm. Nếu lần trước bạn dùng ít hơn dự tính, hãy giảm số lần lần này tương ứng.

Món đắt có phải lúc nào cũng rẻ hơn khi tính theo lần dùng?

Không. Món đắt chỉ thắng khi phần đắt thêm biến thành nhiều lần dùng hơn hoặc dùng lâu năm hơn. Với những thứ dùng ít mỗi năm, món rẻ vừa đủ thường hợp lý hơn.

Có nên tính tiền bán lại vào phép tính không?

Chỉ nên tính nếu món đó thật sự giữ giá và bạn là người hay bán đồ cũ. Nhiều người tính tiền bán lại cho đẹp con số nhưng rồi để món đồ trong góc nhà, khi đó khoản này bằng không.

Chi phí mỗi lần dùng có áp dụng cho dịch vụ như thẻ tập không?

Có, và rất hợp. Lấy tổng tiền thẻ chia cho số buổi bạn đi thật. Theo dõi con số này trong lúc dùng còn giúp bạn biết mình đang trả bao nhiêu cho mỗi buổi để điều chỉnh thói quen.

Khi nào không nên dùng cách tính này?

Với những món giá trị nằm ở lần duy nhất cần tới như bình chữa cháy, bộ sơ cứu, đồ bảo hộ, hoặc với quà tặng. Với các món đó, câu hỏi đúng là có đạt yêu cầu và có hợp với người nhận không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138